Dahilde İşleme İzin Belgesi Nedir? 

İhracat odaklı üretim yapan firmaların, ithalatlarını daha avantajlı bir şekilde yönetmelerini sağlayan en önemli teşvik mekanizmalarından biri Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB)’dir. Bu belge, firmaların ithal ettiği hammaddeleri veya üretim girdilerini işleyip tekrar ihraç etmelerini kolaylaştırır ve maliyetlerini düşürür. 

DİİB, sadece bir belge olmaktan öte, ihracat odaklı stratejilerin merkezinde yer alır. Firmalar bu belgeyi kullanarak gümrük vergisi ve KDV yükümlülüklerinden muafiyet kazanır, teminat avantajı elde eder ve uluslararası pazarda rekabet güçlerini artırır. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler için bu teşvik, üretim maliyetlerini düşürerek global pazarda fiyat avantajı sağlar. 

Kısacası, Dahilde İşleme İzin Belgesi, hem ihracatı teşvik eden hem de işletmelere finansal ve operasyonel esneklik kazandıran bir araçtır. 

Dahilde İşleme İzin Belgesi Kimler Alabilir? 

DİİB, yalnızca belirli kriterleri sağlayan işletmelere verilir. Amaç, ihracata yönelik üretim yapan firmaların bu teşvikten faydalanmasını sağlamaktır. 

Başlıca DİİB alabilecek işletmeler şunlardır: 

• Doğrudan ihracat yapan firmalar: Ürünlerini doğrudan yurt dışına satan işletmeler, DİİB avantajlarından yararlanabilir. 
• İhracat sayılan satış ve teslimler yapan firmalar: Mevzuat gereği ihracat sayılan işlemler de belge kapsamında değerlendirilebilir. 
• Yan sanayi ve tedarikçi firmalar: Ana ihracatçının üretiminde kullanılacak girdileri sağlayan işletmeler de DİİB başvurusunda bulunabilir. 
• Savunma sanayi ve yatırım programı kapsamında ihaleler: Kamu yatırımlarının uluslararası ihalelerini kazanan veya savunma sanayine üretim yapan firmalar da bu teşvikten yararlanabilir. 

:pushpin: Böylece, yalnızca dış satım değil, yurt içinde gerçekleşen ama mevzuat gereği ihracat gibi kabul edilen işlemler de DİİB kapsamında değerlendirilebilir. 

DİİB Nedir ve Ne İşe Yarar? 

DİİB, Dahilde İşleme İzin Belgesi anlamına gelir ve firmaların ithal ettiği girdileri işleyip ihraç etmesini teşvik eden bir mekanizmadır. Peki, bu belge işletmelere hangi somut faydaları sağlar? 

DİİB Avantajları 

• Vergi Muafiyetleri: İthal edilen hammaddeler ve üretim girdileri, işlenip ihraç edildiğinde gümrük vergisi, KDV ve ÖTV gibi mali yükümlülüklerden muaf tutulur. 
• İndirimli Teminat Kolaylığı: Normal şartlarda %100 alınan gümrük teminat oranı, belirli koşulları sağlayan firmalar için DİİB kapsamında %1-%10 seviyelerine düşer. Bu, işletmenin nakit akışını rahatlatır. 
• Finansman Avantajı: İşletmeler, ithalat için ödemeleri peşin yapmak zorunda kalmaz. Bu durum, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler için sermaye yönetimini kolaylaştırır. 
• Rekabet Gücü Artışı: Maliyetlerin düşmesi, yurt dışı satışlarında fiyat avantajı sağlar ve firmaları uluslararası pazarda daha rekabetçi hale getirir. 

DİİB’in İşleyiş Mantığı 

Belge kapsamında ithal edilen hammaddeler, üretim sürecinde kullanıldıktan sonra işlenmiş ürünler hâlinde ihraç edilir. Bu süreç, gümrük vergilerinden muafiyet, KDV avantajı ve düşük teminat gibi destekleri otomatik olarak beraberinde getirir. 

DİİB Başvuru Süreci, Süre ve Şartları 

DİİB almak isteyen firmaların izlemesi gereken süreç belirli ve net adımlara sahiptir. 

Başvuru Adımları 

• Başvuru Yöntemi: DİİB başvuruları, Ticaret Bakanlığı’nın elektronik başvuru sistemi üzerinden e-imza ile yapılır. 
• Başvuru Şartları: İthal edilen hammadde veya üretim girdisinin, ihraç edilecek ürünün üretiminde kullanılması zorunludur. 

Belge Süresi 

•  Dahilde işleme izin belgesinin/dahilde işleme izninin süresi sektörüne göre azami 12 (oniki) aya kadar tespit edilebilir. 
• Gerekli durumlarda ek süre talebi yapılabilir. 
• Belge kapsamında yapılan ithalat ve ihracat, sistem üzerinde kayıt altına alınır. 

Kritik Noktalar 

• Eşdeğer Eşya Kullanımı: İthal edilen malzemelerin eşdeğerlerinin doğru kullanılması gerekir. 
• Sarfiyat Tablosu Hazırlığı: Üretim sürecinde kullanılan girdilerin tabloları eksiksiz hazırlanmalıdır. 
• İthalat-İhracat Dengesi: İthalat ve ihracat miktarlarının doğru hesaplanması gerekir. 
• Döviz Kullanım Oranı Takibi: Ödemeler ve ihracat gelirleri döviz bazında takip edilmelidir. 
• Telafi Edici Vergi Hesaplamaları: Yanlış veya eksik bildirim durumunda ceza riski ortaya çıkar. 

:pushpin: Bu kontrollerin eksiksiz yapılması, belge kapama sürecinde sorun yaşamamanın anahtarıdır. 

DİİB Kapama Süreci 

Belge süresi dolduğunda veya ihracat taahhüdü yerine getirildiğinde firmalar kapama başvurusu yapar. 

Kapama İçin Gerekli Evraklar 

• Dahilde İşleme İzin Belge Aslı (Basıldıysa) 
• İİGÜ Taahhütnamesi 
• Banka Bilgileri Dilekçesi 
• Döviz Kredisi Yazısı 
• Taahhütname (Yetkili İmza sirküleri fotokopisi ile birlikte) 
• Gerçekleşen İthalat Listesi 
• Gerçekleşen İhracat Listesi 
• TEV Tablosu 

Dikkat Edilmesi Gerekenler 

• İhracat ve ithalat arasındaki oranların uyumu 
• Döviz kullanım oranının doğru hesaplanması 
• Telafi edici vergi yükümlülüklerinin eksiksiz yerine getirilmesi 

Eksiklik veya yanlış bildirim, belge kapamasının reddine ve firmaya cezai yaptırımların uygulanmasına yol açabilir. 

DİİB Sahibi İşletmeler Ne Yapmalı? 

DİİB sahibi işletmelerin belgeyi etkin kullanabilmesi için süreç yönetimi kritik öneme sahiptir. 

• Döviz kullanım oranı: İthalat ve ihracat ödemeleri döviz bazında doğru takip edilmelidir. 
• Eşdeğer eşya uygulaması: Üretimde kullanılan eşdeğerler mevzuata uygun olmalıdır. 
• Sarfiyat tabloları: Üretim girdileri doğru şekilde kaydedilmeli ve tablolar güncel tutulmalıdır. 
• Telafi edici vergi kontrolleri: Eksik veya yanlış bildirimler ciddi mali kayıplara yol açabilir. 

:pushpin: Bu nedenle işletmelerin, uzman danışmanlık desteğiyle süreci yürütmesi hem kapama sürecini kolaylaştırır hem de teşviklerden maksimum fayda sağlar. 

DİİB Avantajlarının Tablosu 

DİİB ile İlgili Kritik Noktalar ve İpuçları 

• Başvuruyu doğru ve eksiksiz yapmak, sürecin sorunsuz ilerlemesini sağlar. 
• Sarfiyat tablolarını düzenli ve şeffaf tutmak, belge kapama sürecinde sorun yaşamayı önler. 
• Döviz kullanım oranını sürekli takip etmek, finansal planlama açısından avantajlıdır. 
• Eşdeğer eşya kullanımında mevzuata uygunluk sağlamak, olası cezalardan korunmayı sağlar. 
• Eksik veya yanlış bilgi, belgeyi iptal ettirebilir; bu nedenle belge yönetimi titizlik ister. 

Sık Sorulan Sorular (SSS) 

DİİB başvurusunu kimler yapabilir? 
Başvuruyu, ihracat odaklı üretim yapan firmalar, yan sanayi ve tedarikçi firmalar gerçekleştirebilir. 

DİİB’in süresi ne kadardır? 
 Dahilde işleme izin belgesinin/dahilde işleme izninin süresi sektörüne göre azami 12 (oniki) aya kadar tespit edilebilir. 

DİİB kapama sürecinde nelere dikkat edilmelidir? 
İthalat ve ihracat arasındaki denge, döviz kullanım oranı ve sarfiyat tablolarının doğruluğu kritik öneme sahiptir. Yanlış bildirim ceza riskini artırır. 

DİİB avantajlarından nasıl maksimum fayda sağlanır? 
Süreç yönetiminde uzman danışmanlık desteği almak, belgelerin doğru ve zamanında kullanılmasını sağlayarak tüm teşviklerden faydalanmayı kolaylaştırır.