MH1-DK1-TP1 Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri Raporu

Dış ticarette denetim anlayışı son yıllarda ciddi biçimde dönüşüm geçiriyor. Özellikle ithalat süreçlerinde yalnızca beyan aşamasına değil, eşyanın ithalat sonrası kullanımına ve niteliğine de odaklanan yeni bir kontrol mekanizması öne çıkıyor. Bu dönüşümün merkezinde ise MH1 Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri Raporu yer alıyor.

Yetkilendirilmiş gümrük müşavirleri artık sadece kontrol eden değil, aynı zamanda tespit eden ve raporlayan bir rol üstleniyor. Metal hurda ithalatı, ticaret politikası önlemleri ve kullanım amacına bağlı denetimler bu yeni yaklaşımın temelini oluşturuyor. Firmalar için bu durum, ithalat sonrası süreçleri de en az ithalat kadar dikkatle yönetme zorunluluğunu beraberinde getiriyor.

Bu yazıda MH1, TP1 ve DK1 kodlu tespit işlemlerini bütüncül bir bakış açısıyla ele alıyor; firmalar açısından doğabilecek riskleri ve fırsatları net şekilde açıklıyoruz.

DK1-MH1-TP1 Tespit İşlemlerine İlişkin Tebliğ

11 Ocak 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan düzenleme ile yetkilendirilmiş gümrük müşavirlerinin yapabileceği tespit işlemleri kapsamlı biçimde genişletildi. Bu değişiklik, klasik gümrük denetimi anlayışını aşarak, ithalat sonrası süreci doğrudan izleyen bir sisteme geçildiğini gösteriyor.

Yeni düzenleme ile birlikte üç temel tespit türü tanımlandı:

DK1: Kullanım amacına göre denetime tabi eşya

MH1: Metal hurda olarak beyan edilen eşya

TP1: Ticaret politikası önlemlerine tabi eşya

Bu tespitler, ithalat işlemleri tamamlandıktan sonra devreye giriyor. Gümrük idaresi yönlendirme yapmıyor; süreci doğrudan ithalatçı firma takip ediyor. Bu durum, firmaların mevzuat bilgisi ve zaman yönetimi konusunda daha bilinçli hareket etmesini zorunlu kılıyor.

DK1 Tespit İşlemlerinin Kapsamı ve Önemi

DK1 tespit işlemleri, diğer kamu kurumlarının kontrolüne tabi olan eşyalar için uygulanıyor. Buradaki temel amaç, eşyanın beyan edilen kullanım amacına uygun şekilde kullanılıp kullanılmadığını ortaya koymak.

Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri;

Eşyanın teslim edildiği alanı,

Kullanım şeklini,

İşleme tabi tutulup tutulmadığını,

yerinde inceleyerek rapora bağlıyor. Bu raporlar, tespitin yapıldığı ayı takip eden ayın yedinci iş gününün bitimine kadar sunulur.

DK1 raporlarının zamanında sunulmaması, doğrudan usulsüzlük cezası doğuruyor. Bu nedenle firmalar, ithalat sonrası süreci pasif değil aktif şekilde yönetmek zorunda kalıyor.

MH1 Tespit İşlemleri ve Metal Hurda Denetimi

Metal hurda ithalatı, çevre, insan sağlığı ve ekonomik güvenlik açısından en hassas alanlardan biri olarak kabul ediliyor. Bu nedenle MH1 tespit işlemleri oldukça detaylı kriterlere dayanıyor.

MH1 Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri Raporu, hurda olarak beyan edilen eşyanın firma tesisinde işlenerek başka bir eşyaya dönüşüp dönüşmediğini ortaya koyuyor. Burada temel soru net:

“Bu eşya gerçekten hurda mı, yoksa farklı bir ürün olarak mı kullanılıyor?”

MH1 kapsamında aranan temel şartlar

Sanayi sicil belgesi ve kapasite raporu

Çevre izin ve lisans belgeleri

Ergime ve işleme altyapısının fiilen mevcut olması

Vergi farkı kadar teminat alınması

Bu şartlar sağlanmadığında, hurda ithalatı talebi doğrudan reddediliyor. Şartlar sağlandığında ise süreç, yetkilendirilmiş gümrük müşavirinin hazırlayacağı MH1 raporu ile tamamlanıyor.

TP1 Tespit İşlemleri ve Ticaret Politikası Önlemleri

TP1 tespit işlemleri, 3350 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında yer alan ticaret politikası önlemlerine odaklanıyor. Bu önlemler arasında:

Anti damping uygulamaları

Sübvansiyon karşıtı önlemler

Ek mali yükümlülükler

Kota ve tarife kontenjanları

Gözetim uygulamaları

yer alıyor.

Yetkilendirilmiş gümrük müşaviri, eşyanın ilgili GTİP kapsamında olup olmadığına değil; önlemin kapsamı içinde kalıp kalmadığına odaklanıyor. Bu yönüyle TP1 raporları, teknik sınıflandırmadan çok hukuki ve ticari değerlendirme niteliği taşıyor.

Tespit Süreçlerinin Karşılaştırmalı Özeti

Aşağıdaki tablo, DK1, MH1 ve TP1 tespit işlemlerini temel başlıklar altında karşılaştırmalı olarak özetler:

Tespit Türü	Odak Noktası	Uygulama Aşaması	Temel Risk
DK1	Kullanım amacı	İthalat sonrası	Usulsüzlük cezası
MH1	Hurdanın dönüşümü	İthalat + tesis süreci	Teminat iradı
TP1	Ticaret politikası	Beyanname sonrası	Ek vergi ve ceza

Bu tablo, firmaların hangi süreçte hangi risklerle karşılaşabileceğini net biçimde görmesini sağlar.

Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirlerinin Artan Rolü

Yeni düzenlemelerle birlikte yetkilendirilmiş gümrük müşavirleri, klasik kontrol görevinden çıkarak tasdik edici bir pozisyona yerleşiyor. Bu durum, müşavirlerin sorumluluğunu artırırken firmalar açısından da doğru müşavir seçimini kritik hale getiriyor.

Özellikle MH1 Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri Raporu gibi teknik ve saha incelemesi gerektiren raporlar, deneyim ve mevzuat bilgisi olmadan sağlıklı şekilde hazırlanamıyor.